Al sinds de dertiende eeuw worden in Geel psychiatrische patiënten opgevangen in pleeggezinnen. Ze nemen deel aan het dagelijkse leven binnen het gezin en in de stad en krijgen zo een volwaardige plaats in de samenleving. Het is een aanpak die wereldwijd interesse opwekt en steeds meer een tendens wordt binnen de psychiatrie.
“Welkom in Geel. Een geschiedenis van de Geelse gezinsverpleging” door Bert Boeckx en Geert Vandecruys vertelt de geschiedenis van die psychiatrische gezinsverpleging in het stadje uit de Antwerpse Kempen. De focus ligt daarbij op de eerste helft van de twintigste eeuw, toen enkele duizenden patiënten een onderkomen vonden in een gemeente van amper 15.000 inwoners.
Het boek biedt een uniek portret van de Geelse psychiatrische instelling en van het leven in een ‘kostgezin’. De auteurs brengen het verhaal van patiënten en pleeggezinnen, van dokters en verplegers. De internationale bekendheid van Geel komt aan bod, net als de verhalen van de honderden Nederlanders en van een aantal andere merkwaardige buitenlanders. Er wordt ingezoomd op het dagelijkse leven, maar ook op de therapieën en methodes waarmee dokters en verplegers in het verleden werkten. Het levert een diepmenselijk verhaal op waarin een realistisch beeld geschetst wordt van de ‘mensen van de gezinsverpleging’.
Welkom in Geel is een boek voor iedereen die interesse heeft in de geschiedenis van alle mensen die de gezinsverpleging ‘gemaakt’ hebben.

‘Ik vond het verschrikkelijk goed dat de jeugd met de patiënten samenleefde. Ik kan mij geen betere herinneringen dromen.‘ (Jan Hoet, die als kind 15 jaar in Geel woonde)

Uitgeverij EPO (i.s.m. OPZ Geel, vzw KOGEKA, Stad Geel, Geels Geschiedkundig Genootschap, OMV Gasthuismuseum en FARO en met de steun van de Vlaamse overheid), 2010, paperback (17×21 cm), 312 p., meer dan 250 illustraties waarvan de helft in kleur. € 20,00
ISBN 9789064456091.

Wie ooit naar een vakantiekolonie ging, herinnert het zich nog wel: de rumoerige eetzalen, de heimwee bij het slapengaan, het zand in de boterhammen, de gemeenschappelijke douches, de kaartjes naar huis met daarop ‘We zijn goed aangekomen’. De titel heeft een dubbele betekenis en verwijst ook naar de aangekomen kilo’s van de kinderen.
In dit boek We zijn goed aangekomen! Vakantiekolonies aan de Belgische kust [1887-1980 schetst Martine Vermandere de rijke geschiedenis van het fenomeen vakantiekolonies, van de opvang van arbeiderskinderen door liefdadigheidsinstellingen op het einde van de 19e eeuw tot de professionalisering van de kolonies door de ziekenfondsen na de Tweede Wereldoorlog.
Aan de hand van uniek fotomateriaal en getuigenissen van mooie en minder mooie herinneringen, voert dit boek je mee door de geschiedenis van de vakantiekolonies in al haar aspecten.
Deze rijk geïllustreerde publicatie is het 25e nummer in de reeks Bijdragen van het Museum van de Vlaamse Sociale Strijd van de provincie Oost-Vlaanderen.
Uitgevers: Amsab-ISG, Gent en ASP Editions, Brussel, 2010, 192 p., ill., 22,7 x 28,0 cm, soft cover, ISBN: 978 90 5487 694 6 Prijs: € 25.
Bestellen: orders@amsab.be (leden van Amsab-ISG betalen € 22); info@aspeditions.be

Vera Van Renterghem (jg. 1985) publiceerde zopas haar derde jeugdboek: Rood, over een jonge leerling-schilder in het Parijs van de Franse Revolutie. Meer info: Vera Van Renterghem - Rood
Een uitgave van Manteau, € 14,95. ISBN 9789022325285
www.veravanrenterghem.com

Een OSGG’ster (afgestudeerd in de jaren 1960) publiceerde onder de schuilnaam Margareta Degras een provocerende semi-autobiografische roman: “Homoheks, lieve homoheks“.
Zoals ze het zelf zegt in de flaptekst: “Drie personen in één mens, de ernstige, plichtsgetrouwe figuur van mijn directiejaren (), de vrolijke, humoristische, soms wat onberekenbare vrouw en nu de derde: Margriet, de warme, liefhebbende nichtenmoeder volgens sommigen en volgens anderen de losgeslagen homoheks.”
Uitgeverij Witsand, ISBN 978-94-9038-220-9, 255 p., € 18.

Prof. em. dr. Yvan Vanden Berghe schreef zopas in geromantiseerde vorm zijn jeugdherinnerinneringen als achtjarige Brugse jongen neer: “1950 - Mijn oom Kamiel”. De achtergrond is het gedenkwaardige “heilig” jaar 1950: het jaar van de oorlog in Korea en van de koningskwestie in België, toen het land op de rand van een burgeroorlog balanceerde.
Uitgeverij No Monkey Books, ISBN 978-94-900-4604-0, 379 p., € 24,95.

Op basis van de theorie van de lange mentale golven waagt prof. em. dr. Helmut Gaus, historicus (jg. 1964) en sociaal-wetenschapper, zich voor meer dan 30 thema’s aan een korte toekomstschets voor het komende decennium.
Een stimulerende denkoefening met verbazende resultaten.
Centrale thema’s:
Autoriteit en gezag, Agressiviteit, Catastrofevrees, Familie, Dood, Drugs, Emotionaliteit, Etniciteit, Feminisme, Fictie, Geschiedenis, Gezondheid, Identiteit, Irrationeel gedrag, Kleinschaligheid, Kunst, Medemens, Minderheden, Mode, Motiliteit, Natuur, Normen, Pacifisme, Participatiegraad, Politiek gedrag, Postmodernisme, Rituelen, Religie, Seksualiteit, Status, Utopieën / toekomst, Waarden, Alledaagsheid.
‘Gaus is een van de laatste interdisciplinaire intellectuelen.’ (Koenraad De Wolf in Tertio, januari 2010)
Academia Press, ISBN 978 90 382 1570 9 - 155 pagina’s - 16 euro

Ahatani en het geheim van het oudste verhaal is het vijfde jeugdboek van Katrien Van Hecke.
Het is een historische thriller, bestemd voor jongeren van 11 à 14 jaar.
Ur, 2250 jaar voor onze tijdrekening. Ahatani is het tempelslaafje van de hogepriesteres. Bij toeval is hij getuige van een geheime samenkomst. Het heeft er alle schijn van dat er een bizar complot tegen de hogepriesteres gesmeed wordt. Tijdens iedere samenkomst vertelt een raadselachtige verteller een stukje van het Gilgamesjverhaal. Dat de samenzweerders het op de hogepriesteres gemunt hebben, stemt Ahatani bepaald vrolijk: zijn meesteres is immers een bazig mens. Maar als er een aanslag op zijn vriendin Sirru gepleegd wordt, vergaat hem het lachen. Om zijn vriendin te redden, denkt Ahatani, moet hij er achter zien te komen wie in het complot zit. Op zijn zoektocht raakt hij verzeild op zee, op de tempeltoren, bij een schrijfschool, in het leger, bij dijkwerken. Wat hij onderneemt, is niet zonder gevaar.
Ahatani en het geheim van het oudste verhaal is een psychologische roman over opgroeien en vriendschap. Wat Ahatani voortdrijft, is zijn vriendschap voor zijn vriendin Sirru. Zijn avonturen en Sirru’s andere kijk op de dingen (zoals het ijzeren karakter van de hogepriesteres bijvoorbeeld) maken hem rijper.
De roman speelt zich 4250 jaar geleden af in Ur, een stadstaat in Mesopotamië. We maken er het dagelijkse leven mee: het reilen en zeilen in de tempels, rond de ziggoerat en in de stad. We komen meer te weten over de sociale structuren, het schrijven op kleitabletten, de politieke machtsverhoudingen tussen de koning, de hogepriesteres en de priesters, de godenwereld, de astrologische waarnemingen, de contacten met andere stadstaten. We beleven interessante tijden: de overgang van de Sumerische naar de Akkadische cultuur.
In de intro van het boek ligt een link met het huidige Irak. De intro is gebaseerd op jeugdherinneringen van een Irakees die intussen in België woont. Het zal lezers niet ontgaan dat in een land dat nu ten onder lijkt te gaan aan oorlog en bomaanslagen, de beschaving is ontstaan.
Het Gilgamesjverhaal, een van de oudste verhalen van de wereldliteratuur, zit verweven in de roman. Het verhaal is op jongerenmaat hertaald. In het boek brengt een verteller dat Gilgamesjverhaal en hij gebruikt het als ideologisch en politiek machtsmiddel. Het boek toont aan hoe een verhaal het bewustzijn van mensen kan beïnvloeden. Joseph Campbell zei het al: er bestaat geen religie zonder verhalen.
De roman is opgebouwd rond de historische figuur van hogepriesteres Enheduanna, zonder twijfel één van de belangrijkste vrouwen uit de wereldgeschiedenis: ze was de eerste bij naam gekende auteur. Ze schreef uitzonderlijk mooie en originele tempelliederen, opgedragen aan de godin Inanna. Honderden jaren na haar dood werden haar liederen nog steeds gekopieerd om ze te laten horen in de tempels en tot voorbeeld te dienen voor jonge dichters. Als hogepriesteres en dochter van koning Sargon beschikte Enheduanna over veel macht, wat haar niet meteen geliefd maakte. Maar macht hoeft niet vies te zijn. Je kunt er heel wat mee realiseren, wat Enheduanna ook deed.

Naar aanleiding van het verschijnen van deze roman heeft Katrien Van Hecke ook een vertelversie van het Gilgamesjverhaal gemaakt. Ze geeft immers ook lezingen en workshops over literatuur voor culturele centra, sociaal-culturele verenigingen, vormingsinstellingen, bibliotheken. Ze vertelt en geeft workshops aan kinderen.
Haar vorige historische jeugdroman Joan het heksenkind was genomineerd voor de Kinder- en Jeugdjury.
Een uitgave van Lannoo, 2010.
www.katrienvanhecke.be

Prof. dr. Marc Boone publiceerde zopas het resultaat van zijn lessen voor de Francqui-leerstoel 2007 aan de ULB: “A la recherche d’une modernité civique. La société urbaine des Pays-Bas au bas Moyen Age”.
Editions de l’Université de Bruxelles, 2010, 192 p., € 18,00.

Meer info en inhoudstafel: A la recherche
Bestelling: ISBN 978-8004-1466-9 A la recherche - bestelbon

Leven in twee werelden. Belgische collaborateurs en de diaspora na de Tweede Wereldoorlog brengt het verhaal van de jarenlange jacht en wilde vervolgingspolitiek op Belgen die tijdens de oorlog met de Duitse bezetter gecollaboreerd hadden. Leidende figuren uit de collaboratie als Léon Degrelle en Jef Van de Wiele, meelopers, intellectuele collaborateurs, oorlogsmisdadigers en oorlogsburgemeesters wilden hun straf ontlopen door te vluchten of onder te duiken.
Sommige collaborateurs probeerden onderdak te vinden in eigen land, anderen kozen noodgedwongen voor een verblijf in het buitenland. Hoe kon men zich verbergen in België? Welke landen genoten de voorkeur en waarom? Hoe geraakten zij daar? Wie steunde hen en op welke wijze? Op welke manier bouwden ze hun nieuw leven op? Welke houding namen ze aan tegenover België, hun verleden en hun nieuwe situatie?
Deze studie gaat dus over alle aspecten van het onderduiken van de Belgische collaborateurs na september 1944 en behandelt ook de voorgeschiedenis en de achtergronden van de Belgische collaboratie. De gevallenstudies over bekende en minder bekende collaboratiefiguren maken het boek concreet.
FRANK SEBERECHTS werkte als onderzoeker bij het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (SOMA) en bij het Archief en Documentatiecentrum voor het Vlaams-nationalisme (ADVN). Hij publiceerde over Vlaamse beweging en Vlaams-nationalisme, Tweede Wereldoorlog en lokale geschiedenis. FRANS-JOS VERDOODT is oprichter en voorzitter van het Archief en Documentatiecentrum voor het Vlaams-nationalisme (ADVN). Hij doceerde aan hogescholen in Vlaanderen en Nederland en aan de Universiteit Antwerpen. Naast zijn werken als historiograaf, publiceerde hij ook in de literaire sfeer.
Uitgeverij Davidsfonds. 240 p. - ISBN 978 90 5826 664 4 – Prijs € 27,50. Uitsluitend voor OSGG-leden 2009-2010: wie het boek bestelt via het OSGG (osgg@skynet.be : vermeld naam en volledig adres!) krijgt het samen met de factuur portvrij toegestuurd, rechtstreeks van de uitgeverij.

Prof.em. dr. Els Witte (VUB) schreef zowaar haar ‘tweede doctoraat’, zoals ze haar indrukwekkende, 389 p. dikke studie noemt: Voor vrede, democratie, wereldburgerschap en Europa. Belgische historici en de naoorlogse politiek-ideologische projecten (1944-1956).
In dit werk gaat Els Witte na wat de rol was van Belgische historici in het naoorlogse publieke debat. In het ‘lange decennium’ 1944-1956 ontdekte ze generaties opinievormers, structuren en ideeën die elkaar met hun contacten, carrières, netwerken, communicatiekanalen, standpunten en vertogen beïnvloedden. Specifiek onderzocht ze de impact van naoorlogse intellectuelen met een universitaire historische opleiding (waaronder veel OSGG’ers) die via onderwijs (leerplannen, leerboeken) en publicaties in kranten en opiniebladen concrete opinievormers waren en deelnemers aan het publieke debat omtrent het ideologische vernieuwingsproces na Wereldoorlog II in België, of het nu over politiek-ideologische projecten zoals een Europese Gemeenschap ging of over pacifisme, christendemocratie of de evolutie van de Belgische staat…
Wat de juiste impact was van deze historici op de ontwikkeling en verspreiding van nieuwe ideeën, en in welke mate deze ideeën de kiem legden van het kritische denken van de sixties, vormt de kern van dit standaardwerk in de intellectuele geschiedschrijving van België.
Witte: Voor vrede
Uitgeverij Pelckmans, ISBN 978 90 289 4875 4. Winkelprijs: € 29,50.
Gunstaanbieding: alleen voor OSGG-leden die hun lidgeld 2009-2010 betaalden: als u dit boek bestelt via osgg@skynet.be (vermeld uw naam, voornaam en adres!), dient u slechts € 27,50 (inclusief € 5,70 port) te betalen. De uitgeverij stuurt u dan boek+factuur toe.